خواص گياهان دارويي حروف(ف،ق)

«ف »

فاخره

ثمري است که به نخود مي ماند و دانه اي دارد که به آلبالوي تلخ شبيه و در ميان آن دانه هاي ريز شاه دانه مانند موجود است و ثمر در قسمت پايين شاخه ها قرار دارد .
مزاج :گرم و خشک
خاصيت :تحليل برنده و قبض است .
اندام هاي غذا :معده و کبد سرد را علاج و در سوء هضم ناشي از سردي مفيد است .
اندام هاي راننده :در علاج اسهال سرد مفيد و بندآورنده شکم است .

فاوانيا

فاوانيا عود الصليب است که نر و ماده دارد . بيخ فاوانياي نر سفيد و به ستبري انگشت و مزه اش گيرنده است . بيخ فاوانياي ماده ريشه هاي بسيار دارد و شاخه هايش زياد است .
مزاج :بسيار گرم نيست .
خاصيت :خشکاننده ، گيرنده ، گدازنده ، بازکننده ، تکه کننده و زداينده
است .
آرايش :لکه هاي سياه را از پوست مي برد .
مفاصل :داروي نقرس است .
سر :علاج صرع است و اگر آن را بر مصروع ببندند دچار صرع نمي شود و اگر باز کنند صرع باز مي گردد .
اندام هاي غذا :اگر فاوانيا را با شربتهاي مازوجي (عفصي ـ گسي ) بخورند قبض است ، تخمش معده را توان مي بخشد ، درد معده را تسکين مي دهد و سوزش معده را از بين مي برد . بيخ آن در علاج يرقان و باز کردن بند آمدني هاي کبد مفيد است .
اندام هاي راننده :حيض را راه مي اندازد ، بول را ريزش مي دهد .
اگر دوازده دانه از تخمش با آب انگور کهنه خورده شود خونريزي را قطع مي کند .
اگر زن تازه زائيده يک بادام از بيخ فاوانيا را بخورد از بيرون ريختني هاي لازم پاک مي گردد .
خوردن بيخش به اندازه ي يک بادام درد گرده و آبدان را بر طرف مي کند .
آب پزش با آب انگور کهنه شکم را بند مي آورد و بول را ريزش مي دهد .

فاس

دارويي است که آن را فاس (تبر )نيز گفته اند زيرا همچون تبر دو لبه دارد .
مزاج :گرم است و تلخي و گسي دارد .
خاصيت درماني :بند آمدن هاي دروني را باز مي کند .
مفاصل :در علاج درد مفاصل مفيد است .

فريز

گويند همان (يندکتا )است و اهل طبرستان آن را بندآوش مي نامند .
مزاج :سرد و خشک
خاصيت :گيرنده است و مي گزد .
زخم و قرحه :اين گياه و به ويژه بيخش اگر ضماد شود و بر زخم هاي بد و تر بگذارند زخم را جوش مي دهد و خوب مي کند .
سر :بازدارنده هر نزله اي است .
چشم :براي چشم داروي بسيار خوبي است .
اندام هاي غذا :تخم و بيخش استفراغ را قطع مي کنند و نمي گذارند مواد ناباب به معده راه يابند .
اندام هاي راننده :آب پز ، بيخش و تخمش در علاج زخم مثانه مفيد است .
آب پزش در علاج درد و پيچش روده ، بي اختياري ادرار عسر البول و زخم مثانه بسيار سودمند است .

فربيون

ديسقوريدوس حکيم فرمايد :شيره ي گياهي است که به (قثاء )خيار چنبر شبيه و در (لينوي )که در سرزمين (سدد ) واقع است و در مملکت (مورشيا ) مي رويد .
اين گياه پر از شير است و مزه شيرش خارج از اندازه گرم و تند و تيز مزه است .
فربيون خوب آن است که :صاف ، زرد رنگ يا زعفراني رنگ و تندبو و بسيار تند مزه باشد .
مزاج :گرميش همراه لطافتي سوزنده و زداينده است .
مفاصل :بر فلج و تخدير شده بمالند بسيار سودمند است .
چشم :در چشم بکشند ديده را جلا مي دهد .آب کبود چشم را تحليل مي برد .اما تمام روز سوزش در چشم حس مي شود و براي پرهيز از اين سوزش بايد با عسل مخلوط کنند و در چشم بکشند .
اندام هاي راننده :در علاج آب زرد ، سردي گرده و قولنج سودمند است .
خوزيان گفته اند :فربيون دهانه زهدان را چنان بهم مي آورد که داروهاي بچه انداختن را به زهدان راه نمي دهد .
هم ايشان گفته اند :بلغم لزج را که در سرين و پشت و روده ماندگار است بيرون مي آورد .
زهرها :کساني گويند : اگر پوست سر کسي را بشکافند تا آهيانه پيدا شود آنگاه از ساييده اين گياه در آن بريزند و داروهاي ضد گنديدن بر آن بگذارند ، از گزيدن مار و حشرات ديگر زياني نمي بيند .
خوردن مقداري از اين گياه معده و روده ها را چرکين مي کند و خورنده را در مدت سه روز مي کشد .

فقلامينوس

گويند بخور مريم است که تيره اي از عرطنيثا مي باشد .
خاصيت :زداينده ، تکه کننده ، بازکننده ، گدازنده و تنقيه بخش است .
خوردن بيخش کم هوشي مي آورد و عرق کردن زياد بدنبال دارد .
آرايش:علاج يرقان است . کسي که اين دارو را بخورد بايد دراز بکشد و خود را با پوشش هاي بسيار بپوشاند تا بسيار عرق کند و عرق به رنگ زرداب بيرون دهد ، تا از يرقان شفا يابد .
بيخ اين گياه پوست را تنقيه مي کند ، لکه هاي سياه را مي زدايد ، آب پزش ترک هاي ناشي از سرما را خوب مي کند .
وسط بيخش را با کارد گود کنند ، پر از روغن زيتون کنند و بر خاکستر گرم بگذارند تا گرم شود ، روغني است که ترک هاي ناشي از سرما را به سرعت درمان مي کند .
ورم و جوش :بيخش جوشها را از بين مي برد . افشره اش ورم سخت را نرم مي کند .
آماس طحال را فرو مي نشاند .تر و خشک اين گياه داروي خنازير و زخم است و گري خشک را علاج است .
زخم و قرحه :بيخ اين گياه را تنها يا با سرکه و عسل مخلوط کنند و به کار برند زخم ها را قبل از کهنه شدن شفا مي دهد . اگر با آب پزش سر را بشويند ، زخم هاي سر را درمان مي کند .
مفاصل :ضماد گذاشتنش در علاج پيچش عصب و نقرس مفيد است .
سر :آبش را در بيني کنند سر را مي پالايد .آب پزش سرشويه شود زخم هاي سر را شفا و سردرد سرد را تسکين مي دهد .
چشم :آبش که با عسل باشد در چشم کشند يا در بيني کنند در علاج آب که در چشم پديد آيد و در علاج ضعف ديد مفيد است .
سينه :بعضي بيخ آن را علاج برنشيت مي دانند و به بيمار مي خورانند .
اندام هاي غذا :با سرکه بر طحال مي گذارند .
اندام هاي راننده :خوردن و برداشتن آن حيض را ريزش مي دهد . به وسيله ي پشم بردارند اسهال آور است .
افشره اش در اين باره قوي تر است .آب اين گياه را با سرکه که بياميزند و بر مقعد بر آمده بريزند به جاي خود باز مي گردد .افشره اش دهانه رگهاي داخل پيزي را مي گشايد . خوردن و برداشتن بيخش سبب ريزش خون حيض است .
زهرها :پادزهر داروهاي سمي و به ويژه پادزهر خرگوش دريايي است .

فلنجه

اين گياه تخم مثلث دارد که به سرنيزه مي ماند و از اين رو عريان آن را حربه ناميده اند که به معني نيزه است .
مزاج :حربه کاشتني کم حرارت و حربه بياباني گرم است .
زخم و قرحه :سبز و شادابيش زخم ها را بهم مي آورد .
اندام هاي غذا :پوستش را با سرکه بر طحال بگذارند يا برگ خشکيده آن را بخورند درد طحال را بر طرف مي کند .
اندام هاي دفعي :ادرار مي دهد و به ويژه برگش که به برگ « اسقولوقندريون »شبيه است .

فلفل

جالينوس فرمايد :تا ثمر بر درخت است دارفلفل ، دانه اي که از آن جدا شد فلفل است .
مزاج :گرم و خشک
خاصيت :جاذب ، گدازنده و زداينده است .فلفل و مويز را با هم بجوند بلغم را بر مي کند و بلغم لزج را ريشه کن مي کند .
فلفل مسکن درد و آرام بخش عصب و با مزاج تندرستان سازگار است .
آرايش :فلفل با گياه زداينده لک و پيس و تا با گياه است لاغر کننده است .
ورم و جوش :گياه باشد خنازير را درمان مي کند .
مفاصل :در گرم کردن عصب و ماهيچه نظير ندارد .
سر :با سرکه براي دندان مفيد است .
چشم :فلفل سفيد با داروهاي به چشم کشيدن باشد ديده را جلا مي دهد .
سينه :همراه ليسيدني ها باشد (لعوقات )در علاج سرفه و سينه درد مفيد است .
فلفل و عسل را به دهان بمالند ضد خناق است و شش را مي پالايد .
اندام هاي غذا :فلفل را با برگ بوي سبز بخورند هضم کننده ، اشتهاآور و بادشکن است .درد و پيچش روده را تسکين مي دهد .
فلفل مخلوط با سرکه را بخورند يا بر پوست بمالند در علاج آماس طحال مفيد است .
فلفل سفيد براي معده از فلفل سياه بهتر است و بيشتر معده را توان مي بخشد.
اندام هاي راننده : بول را ريزش مي دهد . بعد از جماع بخورند مانع بارداري است .
فلفل آب پشت را به کلي مي خشکاند .اما دارفلفل شهوت انگيز است زيرا رطوبتي زائد دارد .
خوردنش با برگ بوي سبز در علاج درد و پيچش روده مفيد است .
تب ها :با روغن مخلوط شود و به تن تبدار بمالند تب لرزه را شفا مي دهد.
زهرها :فلفل سفيد در پادزهر استعمال مي شود .دارفلفل نيز با روغن باشد و بر جاي نيش بمالند يا بخورند پادزهر حشرات گزنده است .

فلفلک

از سبزي هاي مشهور است و عبارت از فلفل آبي است .برگش به برگ بيد مشک مي ماند .ليکن از آن زرد رنگ تر است .
شاخه هايش سرخ رنگ و مزه اش مزه زنجفيل است .اگر سگ آن را بخورد مي ميرد .
مزاج :گرم و خشک
آرايش :فلفلک سبز را با تخمش بکوبند لکه هاي صورت از قبيل لکه هاي سياه و کک و مک کهنه را مي زدايد .
دمل و جوش :فلفلک سبز را با تخمش بکوبند ضماد شود ورم هاي سخت را فرو مي نشاند .

فلفل دراز

باريک و کوچک شبيه انگشتان و هم شکل گل بيدمشک پراکنده ولي ريزتر است . سخت و چسبناک و مزه اش در تندي به مزه فلفل نزديک است .
دارفلفل اولين ثمر فلفل است و از اين رو از فلفل مرطوب تر است .
بهترينش آن است که دست نخورده مانده باشد .
مزاج :گرم و خشک
خاصيت :گدازنده است و بيماريهاي سرد را از بين مي برد .
چشم :با آب کبد بريان بز تيرگي چشم را بر طرف مي کند .
اندام هاي غذا :هاضم است ، طعام را حرکت مي دهد و معده را قوي مي گرداند .
اندام هاي دفعي :در شهوت برانگيختن برابر زنجفيل است .

فندق

مشهور است .مزاج خاکي فتدق از مزاج خاکي گردو بيشتر و از گردو مغزي تر است .زيرا از گردو پرمايه تر و کم چربي تر و دير هضم تر است. مزاج :هوايي است و بيشتر به گرمي و خشکي مي گرايد .
خاصيت :سبب پيدايش مراره مي شود . از گردو قابض تر است . بادآور است و در قسمت پاييني شکم باد ايجاد مي کند .
آرايش :سوخته آن مو را سياه مي کند .
سر:سر درد مي آورد . اگر در روغن سرخ کنند و با اندکي فلفل بخورند زکام را پخته مي گرداند .
بقراط فرمايد :فندق مغز را افزايش مي دهد .
چشم :گروهي پنداشته اند که اگر فندق را بر جاندانه (يافوخ ) کودک چشم کبود بمالند کبودي چشم از بين مي رود .
اندام هاي تنفسي :با عسل آب خورده شود داروي سرفه مزمن است و خون برآوردن را باز مي دارد .
اندام هاي غذا :دير هضم و تحريک کننده استفراغ و از گردو دير هضم تر است .
اندام هاي دفعي :پوست فندق قابض است و شکم را بند مي آورد .
زهرها :پادزهر گزيدگي ها است و به ويژه اگر با انجير و سداب باشد پادزهر نيش کژدم است .

فو

گياهي است که برگش به برگ کرفس شبيه و از آن درشت تر است .
اين گياه اکثراً در سرزميني مي رويد که آن را (نيطس ) مي گويند .
خاصيت :بيخش گرم است .
سينه :پهلو درد را درمان مي کند .
اندام هاي راننده :بول را ريزش مي دهد و خوردن سبز و خشکش حيض را راه مي اندازد .در ادرار از سنبل هندي و رومي فعال تر است و کار مي جوشه را انجام مي دهد .

فوفل

دارويي است که از حيث کنش با بوزندان برابر است .
مزاجش گرم و تر و شهوت انگيز است .

فليزهره

گويند درخت حضض است و ثمري چون فلفل دارد .
حضض شيره آن است .يا شيره زرشک است .
آرايش:تنها يا با روغن زيتون بر سر بمالند موي را تقويت مي کند .
اندام هاي غذا : شاخه هايش را با سرکه بپزند و بخورند داروي طحال است و يرقان را نيز علاج مي کند .
اندام هاي راننده :آب پز شاخ و برگش حيض را ريزش مي دهد و خلط بلغمي را به کلي بيرون مي آورد .

فيلگوش

دو نوع است يکي پيچيده و ديگري صاف .پيچيده اش خالص تر از آن نوع است که آن را لوف مار مي گويند .
مزاج :گرم و خشک
خاصيت :راه بندان ها را باز مي کند ، خلط هاي پرمايه و لزج را به اعتدال تکه تکه مي نمايد و زدايندگي دارد .در همه ي اينها خاصيت پيچدار قوي تر است .
آرايش :بيخ فيلگوش پيچيده و به ويژه اگر با عسل باشد لکه هاي سياه و سفيد و کک و مک را مي زدايد .همراه آب انگور کهنه داروي ترک هاي ناشي از سرما است .
ورم و جوش :در مداواي هر ورمي که نياز به زدودن دارد مفيد است .
زخم و قرحه :بيخ و به ويژه فليگوش پيچيده را با هزار گوشان مخلوط نکنند و مرهم شود زخم هاي پليد را علاج است .آنچه تر است در علاج زخم ها به کار مي آيد و اگر خشک شد آن را مي کوبند و فتيله زخم و ناصورها را از آن درست مي کنند .
مفاصل :فيلگوش با سرگين گاو داروي نقرس و سستي ماهيچه ها است .
سر :آب خوشه فيلگوش بستاني درمان درد گوش است و اگر با روغن گل در بيني کنند خوره و سرطان بيني را از بين مي برد .اگر افشره خوشه لوف ماري را با روغن زيتون و قطران بياميزند و قطره هايي از آن را در گوش بريزند درد از بين مي رود .
بيخ آن از جمله داروهايي است که چرک را از گوش مي برد و زخم گوش را شفا مي دهد .در علاج کري مفيد است .تخم آن علاج هر نوع جوش و زخم بيني است .اگر سرطاني باشد بهتر آن است که بوسيله ي پشم آن را به بيني وارد کنند .
چشم :بيخش در زخم چشم مفيد است .
نفس کش :فيلگوش يا بيخ آن و به ويژه نوع پيچي آن را چندين بار در آب بجوشانند تا قوت داروئيش کاهش يابد و پس از آن بخورند در مداواي خون برآوردن ،برنشيت کهنه و نفس بلندي ، مفيد است .
اندام هاي غذا :خوردنش خلط غليظ پديد مي آورد .
اندام هاي دفعي :گرده را مي پالايد ، علاج بواسير است . بول را ريزش مي دهد .
زهرها :اگر تن را با بيخ آن ماساژ بدهند مار نمي گزد .

فيجن

ديسقوريدوس گويد :فيجن انواع دارد :کاشتني ، بياباني و کوهي .
بهترين نوع آن کاشتني است که در همسايگي درخت انجير است .
مزاج :فيجن تر گرم و خشک است .
خاصيت :تکه کنند ، گدازنده ، بسيار بادشکن ، پالاينده رگ ها ، زخم آور و گيرنده است .
آرايش:بانطرون علاج لک و پيس سفيد و زگيل و زياده هاي گوشتي است . فيجن بوي پياز و سير را مي زدايد و داروي داء الثعلب است .
ورم و جوش :فيجن بياباني را بکوبند و با نمک ضماد کنند و بر اندام بگذارند ورم گرم به وجود مي آورد .اگر بر خنازير گردن و زير بغل بگذارند تحليل مي برد .صمغ فيجن در اين کارها مؤثرتر است .
زخم و قرحه :با روغن و عسل مخلوط کنند وبر قوبا بمالند مفيد است .
با سرکه و سفيداب باشد علاج مورچگي و بادسرخ و زخم کهنه است .اگر با مر مخلوط کنند و بر زخم بچسبانند فايده مي بينند .
مفاصل :خوردن فيجن ،يا ضمادش که با عسل باشد در علاج فلج و بيماري اعصاب و درد مفاصل سودمند است .
سر :بوي سير و پياز را از بين مي برد .با قاوت ضماد شود داروي سردرد هميشگي است .با سرکه در بيني کنند خون دماغ بند مي آيد .
افشره اش را در پوست انار گرم کنند و در گوش بچکانند گوش را پاک مي کند و درد و صداها و وزوز را خاموش مي نمايد .کرم گوش را مي کشد يا زنده بيرون مي آورد و بر زخم سر بمالند داروي خوبي است .
چشم :فيجن و به ويژه افشره اش که با افشره رازيانه و عسل مخلوط کنند و به چشم بکشند يا بخورند ديد را تقويت مي کند .
فيجن را با قاوت ضماد کنند و بر چشم بگذارند تپش و التهاب را فرو
مي نشاند.
اگر از فيجن و رازيانه و مرو عسل مرهم درست کنند و بر پيرامون چشم بمالند کم سويي را از بين مي برد .
سينه :آب پز فيجن تر با شبت خشک در علاج سينه درد خوب است و بقول روفس داروي دشوار تنفسي است و درد شش و پهلوي و سرفه و درد دنده ها را بر طرف مي کند .
اندام هاي غذا :فيجن را در آب انگور کهنه بپزند و بخورند يا با انجير ضماد کنند در علاج استسقاي گوشتي و استسقاي خيگي مفيد است .
سکسکه بلغمي را تسکين مي دهد ،گوارشي است ، اشتهاء مي آورد و معده را توان مي بخشد .در علاج طحال مفيد است .
آب پشت را مي خشکاند و قطع مي کند .آرزوي جماع را به کلي از بين مي برد .
هر دو نوع آن قبوضيت مي دهند .درد وپيچ روده را علاج است .با فيجن و روغن زيتون حقنه کنند درد قولنج تسکين مي يابد .
با عسل مخلوط کنند زخم معده را شفا مي دهد .فيجن را در روغن زيتون بجوشانند و بخورند داروي کرم است .هر دو نوعش زائده هاي تن ( بيرون ريختني ها )را به وسيله ي ريزش بول بيرون مي ريزند و هر دو قبوضيت مي دهند .
تب ها :خوردن فيجن يا تن اندايي به روغنش در تب و لرز مفيد است .
زهرها :با زهرها مقاومت مي کند زياد خوردن فيجن بياباني سم قاتل است.

«ق »

قارچ

ديسقوريدوس گويد : قارچ خوردني هست و قارچ سمي هم هست .
انگيزه سمي شدن قارچ اين است که يا در نزديکي ميخهاي زنگ زده روئيده و يا در همسايگي کهنه پارچه هاي متعفن رسته يا در جوار لانه حشرات موذي سر برآورده است .بر قارچ هاي رطوبتي لزج يا کفکي مانند تار عنکبوت
مي نشيند .
مزاج :سرد و تر است .
خاصيت :خلط غليظ و بد به وجود آورد .بهتر آن است که قارچ را در آب بجوشاند و گلابي تر و خشک و پونه کوهي را با آن مخلوط کنند و بعد از خوردنش آب انگور کهنه انگوري پرمايه بنوشند .
سر :سبب کرخي و سکته مي شود .
نفس :قارچ خوردني سبب خناق مي شود تا چه رسد به قارچ سمي که کشنده است .
اندام هاي غذا :اگر قارچ خوب را زياد از حد بخورند سبب قي و استفراغ مي گردد .قارچ دير هضم است و غذاي بسيار مي دهد .
از خوردن قارچ سمي عرق سرد مي کنند و به غش گرفتار مي آيند .
اندام هاي راننده : عسر البول مي آورد .
زهرها :پادزهر سمي ، سکنجبين و پونه يا چلغوز خروس و مرغ با سرکه يا خوردن عسل است ، و گرنه شايد حداکثر در مدت يک روز بکشد .

قارچ درختي

خوبش آن است که صاف و سفيد و زودشکن و متراکم و کنار صاف باشد .
مزاج :گرم و خشک
خاصيت :تحليل برنده ، تکه کننده ، خلط پرمايه ، بازکن راه بندان ها و نرمي بخش است .
مفاصل :با سکنجبين بخورند در علاج بيماري اعصاب مفيد است .در افتادن و تنقيه عصب مناسب است .اگر بيمار تب داشته باشد با عسل آب با شربت گل بخورند بهتر است .
سر :مغز را مي پالايد و در علاج صرع سودمند است .
سينه :با آب انگور کهنه سياه و پرمايه بخورند علاج برنشيت و زخم شش است .اگر آن را با آب بخورند در خون برآوردن از سينه مفيد است .
اندام هاي غذا : داروي يرقان است ،با سکنجبين بخورند ورم طحال را فرو مي نشاند اگر آن را تنها بجوند يا ببلعند درد معده را دوا مي کند و درد کبد را درمان مي کند .
اندام هاي راننده :خوردن آن با عسلاب انواع خلط پرمايه سودايي و بلغمي را بيرون مي آورد .
اگر با داروهاي مسهل مي باشد کمک اسهال است و بول و حيض را ريزش مي دهد و درد گرده را مسکن و در خفگي زهدان مفيد است .
تب ها :در علاج تب لرزه و تب هاي کهنه مفيد است .
زهرها :بر جاي نيش حشرات بگذارند مفيد است .

قدومه (تودري )

برگ تودري شبيه برگ گندناي کوهي است .
مزاج :گرم و تر است .
خاصيت :در تندمزگي مانند تخم ترتيزک بياباني و زخم آور است .
ورم و جوش :با آب و عسل بر جوش هاي سرطاني که تر نيستند بمالند مفيد است . ورم سفت را نرم مي کند و ضمادش التهاب را فرو مي نشاند .
مفاصل :ضمادش سفتي نقرس را نرم مي کند .
سر :ورم بيخ گوش را درمان مي کند .
چشم :با عسل در چشم بکشند داروي زخم چشم است .
اندام هاي راننده :تودري شهوت انگيز است .

قروقومعما

مي گويند ته نشين روغن زعفران است .خوبش آن است که خوشبو ، سنگين ، سياه رنگ و هيچ چوبي با آن نباشد و اگر در آب حل کنند آب را به رنگ زعفران درآرد و اگر بجوند دندان را رنگ کند و رنگش پايدار باشد .
خاصيت :گرم کننده و رساننده است .
چشم :تم چشم را مي برد و ديده را جلا مي دهد .
اندام هاي راننده :بول را ريزش مي دهد .

قره بوخور ـ اصطرک (استرک )

استرک قره بوخور ـ اصطرک :به گفته ي ديسقوريدوس نوعي از مايعات است و برخي برآنند که صمغ زيتون است .
دود استرک در همه احوال کار دود کندر را انجام مي دهد .هرچه خوشبوتر باشد بهتر است .
ديسقوريدوس گويد :«زعفراني رنگ آن که داراي چربي است و به صمغ صنوبر مي ماند بهترين نوع است » .
در جرم استرک جرم هاي سفيد رنگ موجود است که بوي خوش و با دوام
دارد .اگراسترک را با دست بساييم نمي پس مي دهد که شبيه انگبين است . استرک سياه و بي مايه که مانند سبوس است چندان ارزشي ندارد .
اندام هاي سر :سرگرداني ، سردرد و خواب مي آورد ، در مداواي زکام و نزله مفيد است .
اندام هاي نفس و سينه :از سرفه و صداگرفتگي و صدابريدگي جلوگيري مي نمايد .
اندام هاي دفعي :روغن آن در علاج سختي زهدان و باز کردن و جاري کردن حيض سودمند است .
اگر آن را با مقداري شفر بنه بخورند شکم را ملين است .

قطران

افشره درختي است که آن را شيرين مي گويند .
مزاج :گرم و خشک
خاصيت :خون را به نزديکي پوست مي آورد ، داغ گذار است . لاش مرده را از گنديدن حفظ مي کند .
آرايش :شپش و رشک آدميزاد و حيوانات را ريشه کن مي کند .
زخم و قرحه :گوشت سست را محکم مي کند .علاج گري آدمي و حيوان است .
مفاصل :در معالجه گسستگي ماهيچه وجمع آمدن خون و ريم در ماهيچه ها خوب است .ليسيدني و ماليدني آن داروي پاغر و واريس است .
سر :قطران بر سر ماليدن بهترين علاج سردرد است . در گوش بچکانند کرم گوش را مي کشد .آن را با آب زوفا در گوش بچکانند صداها و وزوز گوش را خاموش مي کند با آب زوفا داروي درد دندان و دندان کرم خورده
است .
چشم :اثر زخم هاي چشم را پاک و ديد را تقويت مي نمايد .
سينه :بر گلو بمالند ، درد گلو و لوزتين را علاج مي کند . داروي سرفه ديرينه است .
اندام هاي غذا :ميوه درخت قطران با معده سازگار نيست .
اندام هاي راننده :قطران و به ويژه حقنه با آن درمان همه نوع کرم است . حيض را ريزش مي دهد .آب پشت را تباه مي گرداند .اگر ذکر را با قطران تر کنند و جماع کنند مانع بارداري است .
داروي چکميزک است .
زهرها :با آب انگور کهنه سياه پرمايه بخورند پادزهر مسموم شدن از خرگوش دريايي است .
قطران را با پيه شتر بگذارند يا بر تن بمالند حشرات موذي مي گريزند .

قفر اليهود

ديسقوريدوس گويد :قفر را از آفريقا مي آورند و در شهر (صيلون ) و شهر (اقريش )پيدا مي شود .در جزيره سسيل هم هست قفر خوب آن است که بنفش درخشنده و نيرومند و سنگين باشد .
مزاج :گرم و خشک
خاصيت :هم قوت زفت است و اندام ها را توانا مي کند .خوردنش خون بند آمده در شکم را درمان مي کند .
آرايش :بر ناخن بمالند لکه هاي سفيد را بر مي دارد .
ورم و جوش : خنازير را مي رساند .
زخم و قرحه :بر پوست بمالند علاج بيماري ويروسي است و آماس زخم ها را فرو مي نشاند .
مفاصل :ضمادش داروي نقرس و خوردنش يا ماليدنش علاج بيماري اعصاب
است .
سينه :درعلاج سرفه ، زخم شش ، خون برآوردن ، بيرون راندن چرک و ريم از سينه ، آماس لوزتين و خناق سودمند است .
اندام هاي راننده :سفتي زهدان را نرم مي کند .آن را بردارند يا دودش را برکشند برآمدگي و درد زهدان را درمان مي کند و اگر با افشره جو حقنه شود علاج ديزانتري است .

قلومس ، گوش خرس

بوصير تحليل برنده است و به ويژه آنچه گل طلايي رنگ دارد و به اعتدال زداينده است .
آرايش :گل طلايي آن مو را سرخ مي گرداند .
دمل و جوش :برگش را بپزند داروي ورم ها است .
زخم و قرحه :ضمادش که با عسل باشد زخم و زخم را درمان مي کند .
مفاصل :در علاج سستي ماهيچه ها سودمند است .
سر :اگر آب پز را در دهان بگردانند درد دندان از بين مي رود .
چشم :دواي رمد گرم است .
اندام هاي تنفسي :در معالجه سرفه خشک مفيد است .
بوصير برگ سفيد و برگ سياه داروي اسهال مزمن است .

قنقبين

گويند روغن کرچک است .
زخم و قرحه :برسر بمالند داروي گري و زخم سر است .
اندام هاي راننده :خوردن و ماليدنش در علاج بهم آمدگي دهانه زهدان مفيد است .علاج ورم گرم پيزي است .خوردنش اسهال مي آورد و کرم هاي داخل شکم را بيرون مي راند و در اين زمينه بسيار بسيار خوب است .
منبع: کتاب گياه درماني
/س